Weekend Talmoed Tora

Sinds 1 maart ben ik co-hoofd voor Liberaal Joods Onderwijs van Amsterdam.  Het is altijd een uitdaging om een leidende functie te krijgen, zeker als je iemand opvolgt die al meer dan 30 jaar met veel plezier deze functie heeft bekleed. Gelukkig is iedereen heel welwillend om tips te geven en mee te denken over hoe we dit het beste kunnen doen.

Afgelopen mei was het weer tijd voor het Talmoed Tora weekend, het jaarlijkse weekend van het landelijke Liberaal Joods Onderwijs. Dit jaar kreeg ik de leiding, heel spannend! In de aanloop naar het weekend probeerden we, samen met ons subhoofd, een zo uitdagend mogelijk programma te maken rondom het thema Joodse muziek. Zo nodigden we de band Mokum klatsj  uit voor een workshop.

Het weekend begon gezellig met een gezamenlijke sjabbatmaaltijd waarna de groepen zich opsplitsten in leeftijden. De leerlingen zongen, dansten en leerden over allerlei joodse muzikale stromingen zoals Mizrachi, klezmer etc. Op de bonte avond lieten de kinderen hun talenten zien.

De afsluiting zondagochtend was een presentatie van alles was de leerlingen geleerd hadden. Buikdansende mizrachim, bebaarde ashkenazim en alle zangtekens van de Tora kwamen voorbij. Mooi overzicht van de diversiteit van het Jodendom. Veel mensen zien bij Joden nog steeds alleen het beeld van de blanke joden met zwart haar voor zich. Joden zijn er echter in alle vormen, kleuren en talen. Heel belangrijk om dit te delen met de leerlingen.

Al met al kunnen we terugkijken op een zeer geslaagd weekend. Fijn om te merken dat we gesteund worden door een prachtig team en een fantastische oudercommissie.

Joden en moslims eten en leren samen!

De Liberaal Joodse gemeente Amsterdam (LJGA) en de Al Kabir moskee hebben al enige tijd een goed contact. Hoewel de buitenwereld joden en moslims ver uit elkaar probeert te drijven vinden we elkaar juist steeds meer terug. Het idee is om de komende tijd met elkaar in contact te komen via het project Ma’an – Jachad.

Enkele maanden geleden waren de leerlingen van de LJGA op bezoek bij de moskee.
Toen waren de leerlingen door Rene Dotsch, de voorzitter van de dialoogcommisie van de LJGA, al uitgenodigd voor een tegenbezoek. Nu was het eindelijk zover. Met de leerlingen van de LJGA wordt er elk jaar een modelseider georganiseerd. Dit jaar deden de oudste klassen dit samen met hun leeftijdsgenoten van de moskee. De leerlingen herkenden elkaar meteen van het bezoek enkele maanden geleden en de gesprekken braken los. Ook onder de volwassen geïnteresseerden van beide gemeenten zoals Chantal Suissa, Mohammed Echarrouti en Mustapha Slaby.
We begonnen met wat woorden van Rabbijn Menno ten Brink en Imam Marzouk Aulad Abdellah . Hier werd de nadruk gelegd op het belang van het doorgeven van een positieve boodschap aan de kinderen. Zij zijn de toekomst. Als zij zich veilig voelen met de ander is het later makkelijker om samen door het leven te gaan. Het was heel mooi om te zien dat de kinderen dit ook duidelijk aanvoelden. Ze stelden vragen en herkenden elkaars verhalen.

NW-Maan-Yachad.jpg
Na de toespraken legde docent Myriam Klapper uit wat de Pesachseider precies inhield. De leerlingen vertelden over Mozes in de islamitische ( Musa) en joodse traditie ( Mosje). De kinderen waren verbaasd dat er zoveel overeenkomsten waren in de twee tradities. Zo hoorden we hoe beide tradities benadrukten dat de Musa/Mosje borstvoeding kreeg van zijn eigen moeder.
Vervolgens was het tijd voor de “echte” seider. Hoofd onderwijs van de LJGA, Anne-Maria van Hilst leidde de korte seider, afgewisseld met liedjes, vragen en grapjes. Tijdens het eten was er tijd voor gezellig geklets en gelach. Aan het geluid te horen had iedereen het naar zijn zin. Het was soms zelfs moeilijk ze stil te krijgen voor een volgend onderdeel.
Na afsluiting van de seider, met een joods dankgebed na de maaltijd en het islamitische “nor- licht” gebed, was de gezellige ochtend ten einde gekomen. De leerlingen wilde met elkaar op de foto en wisselden gegevens uit. Als kinderen echt de toekomst zijn kunnen we vooruitkijken op hele mooie jaren.

Dit artikel verscheen eerder op: http://www.nieuwwij.nl/nieuws/joodse-en-islamitische-kinderen-eten-samen-synagoge/

Richteren 4 – Haftara

11 februari 2017 mocht ik een inleiding geven op heb boek Richteren 4, de Haftara van die week. Hieronder mijn tekst.

Toen ik de Haftara Richteren 4:4-24 las raakte ik meteen enthousiast. Hoewel de TeNaCh een onuitputtelijke bron van inspiratie is, voel je je door het ene verhaal toch meer aangesproken dan door het andere. Dit verhaal is er zeker een die mij aanspreekt.  In de meeste verhalen in TeNaCh draait het om het verhaal van de man. De man is de leidende figuur. De vrouw neemt meestal een wat traditionelere rol op zich, niet gek natuurlijk voor een tekst die lang geleden is opgesteld.

In Richteren 4 staat de vrouw echter centraal. De vrouw neemt de leiding, zowel als rechter, Devorah, als uitvoerder, Jaël. De mannelijke rollen in het verhaal, zoals die van Barak, zijn een stuk meer teruggetrokken. Hij wilt zelfs niet zonder Devorah vertrekken. Hij kiest er bewust voor dat zij de eer krijgt toegewezen.

devorah

Ook in deze tijd is het vaak nog vanzelfsprekend dat de man de leiding neemt. De man wordt door velen gezien als het hoofd van het gezin.  De vrouw mag wel werken maar als er kinderen komen  wordt het als natuurlijk gezien dat zij minder gaat werken, niet de man.  Een vrouw moet kiezen tussen een carrière of een gezin. Een keuze die een man niet hoeft te maken. Ik merk zelfs dat als ik ergens een lezing geef nog een terughoudendheid bij veel mannen . Wat kan een vrouw, en zeker zo een jonge vrouw, ons nou bijbrengen?

Heel bijzonder dat in 1000 BCE het wel mogelijk was voor een vrouw om de leiding te nemen. In deze tijd waren vrouwen vaak niet meer dan het bezit van hun man. Vele anti-religieuze critici geven als argument  dat in een religie vrouwen op de tweede plaats staan. Religie zou gebruikt worden om vrouwen te onderdrukken. Hoewel de islam het op dit punt meer moet ontgelden beweren mensen vaak ook dat het jodendom vrouwen onderdrukt.

In deze tekst kan je echter zien dat ook vrouwen in het jodendom een leidende rol kunnen aannemen, niet alleen mannen. Vrouwen hebben net zo goed rechten. Zo staat er in de Misjna  dat  een man moet  zorgen voor het genot van de vrouw. Hij moet haar zelfs toestemming krijgen als hij een baan neemt waarmee hij langere tijd van huis is. Onze traditie leert ons dat vrouwen waardevol zijn en als gelijkwaardige partner gezien moeten worden.

Begrijp me niet verkeerd, helaas hebben vrouwen in de geschiedenis vaak een ondergeschikte rol toebedeeld gekregen. Ook in de Joodse geschiedenis. Maar gelukkig kan je ook genoeg teksten vinden waarin de vrouw wel rechten en macht krijgt. Door deze teksten te gebruiken kan je de rechten van  vrouwen versterken.  Dit is een van de hoofdredenen dat de LJG mij zo aanspreekt. Hier hebben vrouwen een gelijkwaardige rol met mannen. Ik ben trots om hier lid te zijn

Veiligheidspact – Eten en ontmoeten

Een tijd geleden werden Channa Al en ik door de samenwerkende organisaties van het Veiligheidspact  gevraagd om twee dialoogbijeenkomsten te organiseren. Een voor jongeren en een voor ouderen. De gemeente Amsterdam gaf voor deze gelegenheid subsidie om de verschillende groepen mensen bij elkaar te brengen.

met-channa

In november organiseerden wij het evenement voor de jongeren in samenwerking met Crea. Rondom het thema partnerkeuze en discriminatie hebben we de film Arranged gekeken. Daarna hebben we in kleinere groepjes gepraat over verschillende vooroordelen over seksualiteit in de diverse gemeenschappen.

Deze week was het tijd voor het evenement van ouderen. In samenwerking met Rudi de Vries van Bagels and Beans op de Parnassusweg in Amsterdam organiseerden wij een ontmoeting met 55+ers rond het thema eten. Meer dan veertig ouderen van onder andere Joodse, Marokkaanse, Turkse en Nederlandse afkomst kwamen samen.

dialoog

We begonnen met een “speeddate” evenement. We hadden tweetallen gemaakt die tien minuten hadden om samen te praten rondom een door ons gestelde vraag over hun lievelingsgerechten of belangrijkste feestdag. Na tien minuten wisselden ze door en kreeg iedereen nieuwe vragen. Na drie rondes was het tijd voor het eten. Rudi had voor heerlijke bagels gezorgd, de Turkse delegatie had gezorgd voor baklava en wij hadden koshere hapjes gehaald.

Na de maaltijd werden de deelnemers verdeeld in groepjes waarin ze moesten praten over hoe hun ervaring de jongere generaties kon helpen. Deze tips schreven ze vervolgens op het tafelkleed. Het was erg moeilijk om ze tussendoor stil te krijgen, zo gezellig was het!

blad

Al met al kijken Channa en ik terug op een zeer geslaagde avond. Heel inspirerend om erbij aanwezig te mogen zijn.

Orthodoxie versus Radicalisme

tilburg-2

17 en 18 januari organiseerde de Universiteit Tilburg een congres over orthodoxie versus radicalisme.  De insteek was dat bij fundamentalisme geen ruimte was voor pluralisme en binnen de orthodoxie wel. Verschillende wetenschappers en docenten gaven hun visie op dit onderwerp. In het congres was er uitgebreid aandacht voor zowel de theorie als de praktijk. Zo sprak Umar Ryad over fundamentalistische stromingen binnen de islam en vertelde Marcel Poorthuis over fundamentalisme in het christendom.

tilburg-4

Ik mocht op de eerste dag wat vertellen over orthodoxie versus fundamentalisme binnen het Jodendom. Kernpunten van mijn verhaal waren dat a. “het ” Jodendom niet bestaat en b. dat dé manier om fundamentalisme tegen te gaan de dialoog is. De kern van het Jodendom zijn de boeken ( TeNaCH, Misjna, Talmoed) en de traditie daaromheen. Het bestuderen van deze teksten kunnen echter andere conclusies naar boven laten komen. Zelfs in de Misjna ( 300 na Chr.) vind je al verschillende ideeën van geleerden.

tilburg

Door de dialoog aan te gaan binnen en buiten het Jodendom kan je het weinige fundamentalisme dat er wel is tegengaan. Met programma’s als Leer je Buren Kennen kan je laten zien dat groepen zoals de Naturei Karta  of aan de andere kant van het spectrum de Temple mount movement maar een kleine groep vormen. Vragen en gesprekken met “de ander” geven ruimte en duidelijkheid over het feit dat er niet 1 waarheid is maar meer waarheden. Zolang je elkaar maar respecteert.

 

 

Joden en Seks

Voor de serie over religie en seks op NieuwWij.nl interviewde Chantal Suissa mij over Seksualiteit in het Jodendom. Hieronder de tekst:

Hoe kijkt het Jodendom volgens jou in het algemeen aan tegen seksualiteit?
“Voor je deze vraag kunt beantwoorden is het belangrijk te benoemen dat er diverse vormen van Jodendom zijn. Van ultra-orthodoxe groepen tot liberalen, die seksualiteit op hun eigen manier beleven. Als je echter naar de heilige teksten (Tora, Talmoed, etc.) kijkt, wordt er bijzonder positief naar seksualiteit gekeken. Hoewel seks primair voor de voortplanting is, wordt het belang van genot ook benadrukt. Alleen als je goede, uitbundige seks hebt komt de sjechina, een extra goddelijke aanwezigheid, in je huwelijk. Ook staat het orgasme van de vrouw voorop. Als de vrouw geen goed seksleven heeft, mag ze een scheiding aanvragen van haar man.”

Zijn er ook taboes? Zo ja welke?
“Dit verschilt per stroming. Traditioneel gezien is seks buiten het huwelijk taboe. (Mede) hierom is homoseksualiteit ook niet toegestaan. Een andere reden hiervoor is dat je het zaad niet mag verspillen. Bij het liberale Jodendom is homoseksualiteit echter wel toegestaan. Zo bestaat er de Brit Ahava, het verbond van liefde, dat geldt als een joods homohuwelijk. Ook hebben de meeste jongeren wel seks voor het huwelijk en wordt daar ook niet moeilijk over gedaan.

Een ander taboe in het traditionele jodendom is seks tijdens de menstruatie van de vrouw en in een periode van 7 dagen daarna. De vrouw moet na deze periode in het rituele bad, het mikwe, pas daarna mag ze weer seks hebben met haar man. Dit vanwege de reinheidswetten.  In de praktijk betekent dit dat je de helft van de maand geen seks hebt. Dit zou o.a. zijn om je huwelijk “vers”te houden. Seks blijft zo iets bijzonders. De tijd waarin je wel seks mag hebben wordt dan specialer en het verlangen wordt opgebouwd. In de praktijk zijn er niet, buiten de orthodoxie, niet heel veel Joodse vrouwen die zich hieraan houden.

Zijn er ook aanbevelingen? Zo ja welke?
“Zeker, allereerst moet seks leuk en bevredigend zijn. Beide partners zouden ervan moeten genieten en het mag alleen gedaan worden als beide partners het willen. Wel staat in de Misjna, dat je als man seks maar een beperkte tijd mag weigeren. Hierna moet de man de vrouw een boete betalen…

Als beide partners seks willen is alles mogelijk zolang er maar geen zaad verspild wordt. Het is juist een aanbeveling om nieuwe dingen te proberen en niet alleen klinisch voor de missionaris houding te gaan. Vooral op de sjabbat  en in het bijzonder vrijdagavond, wordt het hebben van intimiteit en seks warm aanbevolen. Joden geloven dat de Sjechina (aspect van het goddelijke) dan aanwezig is en deze intimiteit dus een extra bijzondere betekenis heeft. Ook als er geen kinderen( meer) gekregen kunnen worden wordt seks aanbevolen.”

Waarin verschilt de visie op seksualiteit binnen het Jodendom met die van het christendom en de islam?
“In alle tradities draait seks voornamelijk om voortplanting. “Gaat heen en vermenigvuldigt u”. Binnen het Jodendom is er echter veel minder dan bij de andere godsdiensten een taboe op seks. Er wordt over gepraat, ook bijvoorbeeld in de voorbereiding op het huwelijk. Je gaat dan zitten met de rabbijn of de vrouw van de rabbijn en krijgt lessen over wat wel en niet kan en mag. Een ander groot verschil zijn mijns inziens de rechten van de vrouw. Zij mag (natuurlijk binnen redelijkheid) altijd weigeren en haar genot staat voorop. Een man moet altijd eerst denken aan haar genot en dan pas aan dat van zichzelf. Binnen andere geloven kan de vrouw niet altijd weigeren en lijkt haar genot minder voorop te staan.”

Wat weet jij van het gerucht over ultra-orthodoxe Joden, die het door een gat in een laken zouden doen?
“Dit is een zeer hardnekkige, stigmatiserende mythe, die geen basis kent in de realiteit. Natuurlijk zullen er in de strikt orthodox Joodse gemeenschappen meer gevoeligheden zijn rondom seksualiteit, omdat er in het dagelijks leven misschien meer scheiding is tussen de seksen. Maar ook binnen de strikte orthodoxie neemt naast voortplanting, genot een belangrijke plaats in. En een laken met een gat is daarbij weinig stimulerend of aanbevelenswaardig.”

Wat zijn de rechten en plichten van de vrouw en de man?
“Volgens de traditionele lezing moet de vrouw zichzelf aantrekkelijk houden voor haar man. Zij moet ervoor zorgen dat hij niet afgeleid wordt en tijdens de seks en aan andere vrouwen gaat denken. Ook is zij verantwoordelijk voor haar eigen “reinheid” dus het in de gaten houden wanneer ze ongesteld is en in het rituele bad moet.

Haar rechten zijn dat ze altijd recht heeft op seks en op een orgasme. Als zij wil moet de man het haar in principe, naar redelijkheid, geven. Andersom mag zij makkelijker weigeren. Het gaat zelfs zo ver dat in de Misjna een hele uitleg staat over welk beroep een man moet hebben om het langst seks te mogen weigeren en dat als een man bijvoorbeeld schipper wil worden en dus lange tijd van huis is, hij toestemming daarvoor moet vragen aan de vrouw. Hoe minder zwaar een beroep fysiek is, des te hoger de aangeraden seksuele frequentie volgens de Misjna.”

Is seks een zonde in het Jodendom of juist absoluut niet?
“Seks binnen het huwelijk is absoluut geen zonde. Seks is iets wat gevierd moet worden en het huwelijk sterker maakt. Er moet van genoten worden en is belangrijk. Seks buiten het huwelijk wordt traditioneel gezien afgekeurd. Al is in het “moderne” Jodendom ook seks buiten het huwelijk niet uitzonderlijk. Zoals een rabbijn ooit tegen mij zei: “Je moet wel weten of het ook op dat gebied klikt voor je met elkaar trouwt.”

Hoe zit het met homoseksualiteit?
“Traditioneel wordt homoseksualiteit afgekeurd in het Jodendom. Er staat in de Tora, dat je niet mag liggen met een man zoals je met een vrouw ligt. Ook is er een verbod op het verspillen van zaad. (hierom zou je misschien kunnen concluderen dat lesbische vrouwen wel in de lijn van de Tora vallen?) Binnen het orthodoxe Jodendom wordt dit nog gevolgd en is homoseksualiteit officieel afgekeurd. Wel zijn mij een aantal openlijk homoseksuelen bekend, die een functie vervullen in de orthodoxe gemeenschap, zonder dat daar moeilijk over gedaan wordt. Dit verschilt ook weer per orthodoxe gemeente.

Binnen het liberale Jodendom is homoseksualiteit geen probleem. Er zijn meerdere openlijk homoseksuele leden, er is een lesbische rabbijn en sinds enkele jaren is er ook een ‘Brit Ahava’, vrij vertaald: het verbond van liefde, een vorm van homohuwelijk.”

Het boek “Kosher Sex” van de orthodoxe Amerikaanse Rabbijn Boteach was een hit, wat is hier zo vernieuwend aan?
“Het algemene beeld van Joden en seks is helaas vaak de mythe van het bovengenoemde laken. Seks zou iets vies en zondigs zijn wat alleen nut heeft voor de voortplanting. Boteach verbreekt dit beeld geheel en beveelt juist een uitbundig seksleven aan. Hij benadrukt hoe belangrijk het seksleven is voor het behoud van een gezond huwelijk. Dit is in principe niet vernieuwend want het valt te lezen in de oude teksten. Het is alleen vernieuwend dat een orthodoxe rabbijn dit zo openlijk, in de media, promoot. Juist vanwege het negatieve beeld wat er bestaat over Joden en seks.”

Wat is de link tussen spiritualiteit en seks in het Jodendom?
“Seks wordt in de teksten beschreven als een spirituele ervaring. Het brengt mensen nader tot elkaar. Zonder seks krijg je de sjechina, de goddelijke aanwezigheid, niet in je huwelijk. Het wordt gezien als de beste benadering van de beleving van verbinding met het goddelijke.”

Wat kunnen we leren van het Jodendom voor ons eigen seksleven?
“Ik denk dat we hiervan kunnen leren hoe belangrijk oprechte intimiteit en seksualiteit is in een relatie. Door seks kom je nader tot elkaar en leer je elkaar op een geheel ander niveau kennen. Het werkwoord in de Tora voor ‘ leren kennen’ in het Hebreeuws betekent niet voor niets tevens ‘de liefde bedrijven’. Seks draait niet alleen om voortplanting maar juist om het verkrijgen van die diepere band. Het is iets moois, iets heiligs, niet iets vies.”

Wat vind je persoonlijk mooi aan hoe het Jodendom met seks omgaat en wat staat je hieraan tegen?
“Ik vind het heel mooi dat de vrouw zoveel rechten heeft in het Jodendom. Zij wordt beschermd als zij niet wil of niet kan en haar genot staat centraal. Het is bijzonder dat dit zo benadrukt wordt in teksten die geschreven zijn in een tijd waarin een vrouw toch minder belangrijk en zelfs ondergeschikt aan haar man was.

Moeilijk vind ik nog de problemen met homoseksualiteit binnen het traditionele en orthodoxe Jodendom. Voor mij is liefde tussen twee volwassen beschikbare mensen nooit fout. Ik denk dat iedereen zichzelf zou moeten kunnen zijn, ook en misschien wel juist op dit vlak.”

Dit artikel verscheen eerder op : http://www.nieuwwij.nl/interview/joden-en-seks-vragen-nooit-durfde-stellen-en-meer/

 

Gastvrijheid?

Afgelopen jaar ben ik lid geworden van de dialoogcommissie van de LJG Amsterdam. Omdat ik al lange tijd actief ben bij dialooggroepen zoals Mo en Moos en mijn eigen bedrijfje heb in het organiseren van dialoogbijeenkomsten,  leek het me leuk en belangrijk om dit ook vanuit de LJGA te gaan doen.

Als je in de dialoog wereld werkt merk je dat er diverse gevoeligheden spelen. Binnen je eigen gemeenschap is er de angst voor het binnenlaten van de ander. Bij veel Joodse mensen heerst er, soms helaas reële, angst voor zowel de fysieke als de spirituele veiligheid. Accepteert de gast wel onze gewoontes? Ook bij andere groepen is er angst. Kan je wel jezelf blijven? Geven ze door het langskomen in onze gemeenschap niet een signaal af dat ze het eens zijn met het beleid van Israël?  Belangrijk bij dit soort angsten is elkaar in de ogen te kijken, de wederzijdse angsten uitspreken en met elkaar in gesprek gaan over hoe reëel die angsten zijn. De angsten voor jezelf houden of alleen uitspreken binnen je eigen gemeente heeft nooit zin.

Veel mensen  die voor de dialoog zijn zien de oplossing in gastvrijheid : “de ander” bij je thuis uitnodigen en laten zien hoe aardig je eigenlijk wel niet bent. Gastvrijheid werkt volgens mij echter alleen als je ook zelf de stap kan zetten om gast te zijn. Als je enkel de gastheer of vrouw bent bekijk je de wereld vanuit je eigen “verheven” positie. Je verwacht van de gasten dat ze zich aanpassen aan jouw normen en waarden. Als dit niet gebeurt voelen sommige mensen zich beledigd. Gedeeltelijk begrijpelijk maar vaak is de reden voor deze weigering minder storend dan wat je in je hoofd bedenkt.

Als je jezelf in de rol van gast stelt, de ondergeschikte als het ware, kan je beter invoelen hoe het is om kwetsbaar te zijn. Je wordt gedwongen om je eigen normen en waarden onder een loep te leggen. Door te zien hoe anderen het doen kan je nieuwe dingen leren over jezelf. Het is dan ook prachtig dat diverse leden van onze gemeenschap aanwezig waren bij de dialoogseider afgelopen april. Dit gaf ze een gelegenheid om mensen van andere levensbeschouwingen te zien. Maar wel in een sfeer waarin de ander afhankelijk was van ons en onze gewoontes. Beter zou het zijn om zelf naar gelegenheden te gaan in andere gemeenschappen. Zoals een Iftar maaltijd in een moskee. Dan leer je over hun gewoontes, hun gevoeligheden en hun visie op het leven. Vaak merk je dat het helemaal niet zo eng is en dat de ander helemaal niet zo anders is…

Joden, moslims en homo’s komen samen in een moskee

Op een koude donderdag avond kwamen in de Al Kabir moskee aan de Weesperzijde drie groepen mensen samen die je niet zo snel samen zou verwachten. Joden, moslims, homo’s en andere deelnemers aan het Veiligheidspact kwamen samen om zich uit te spreken tegen antisemitisme, homofobie en islamofobie. Na een warm welkom in de moskee door Roemer van Oordt met een lekkere kom harira werden er drie speeches gehouden.

15-12-2

Imam Marzouk Aa, rabbijn Menno ten Brink en trainer Marten Bos vertelden waarom zij het belangrijk vonden dat avonden als dit vaker voorkwamen. Marzouk besprak dat in de islam respect voor de ander essentieel is. Menno haalde de speech van opperrabbijn van Engeland Jonathan Sacks aan die zei dat antisemitisme in een land vaak ook een teken is van andere problemen. Maar dat dat niet betekende dat je niet antisemitisme alleen moest wegwuiven. Een ander punt wat hij benadrukte is dat antizionisme meestal een vorm is van antisemitisme. De argumenten die tegen het zionisme worden gebruikt vallen vaak samen met de antisemitische argumenten.  Marten, als ambassadeur van verdraagzaamheid, legde de nadruk op wat hij juist niét verdraagt: haat, het uitschelden van mensen, discriminatie.  Na deze inspirerende speeches was het tijd om zelf aan de slag te gaan. De groep brak op in verschillende dialooggroepen waarbij we onder leiding van coaches van dialoog in Actie in gesprek gingen over onze ervaringen met discriminatie en haat.

15-12

Na het uitwisselingen van ervaringen werd de nadruk vooral gelegd op hoe we dit konden verhelpen. Men was het er vooral over eens dat voorlichting erg belangrijk is. Al op de basisscholen moet er informatie worden gegeven over “de ander”. Door meer leraren te trainen in het begeleiden van gesprekken in de klas kunnen deze dat ook beter onder de knie krijgen.  Al met al een hele inspirerende avond waarvan er hopelijk nog veel zullen volgen.

Dit artikel verscheen ook in de nieuwsbrief van het Verbond van Liberale Joden

Joodse en Islamitische leerlingen leren samen

Joden en moslims, het blijft een lastig onderwerp. Als je de media moet geloven is er alleen maar haat en nijd tussen beide groepen, vooral gebaseerd op het onderwerp Palestina-Israël.

 

naamloos

Het kan echter ook anders. De Liberaal Joodse gemeente Amsterdam en de Amsterdamse Al Kabir moskee hebben al jarenlang een goede verstandshouding. Imam Marzouk heeft in de LJG gepreekt en rabbijn Menno ten Brink in moskee.  Ook zijn er al meerdere dialoogevenementen geweest. Dit is allemaal erg belangrijk maar de toekomst ligt bij de jeugd. Hierom zijn afgelopen zondag twee klassen van het liberaal joods onderwijs, onder leiding van Anne-Maria van Hilst, langsgegaan bij de klassen van het islamitische onderwijs in de al kabir moskee.

Al vanaf het begin was het welkom erg warm. Voorzitter Mohammed Echarrouti begroetten de kinderen en alle aanwezige leden van de Al Kabir maakten duidelijk dat ze het fijn vonden dat we er waren en in gesprek wilden gaan. Door op jonge leeftijd al het contact op te zoeken kan je op latere leeftijd vooroordelen vermijden. De ander is niet meer eng maar heeft een gezicht.

 De leerlingen keken elkaar in het begin nog wel wat onwennig aan maar toen we in twee gemengde kringen gingen zitten verdween dit al snel. Er bleek veel wederzijdse interesse te zijn. De vragen vlogen over en weer. Zo vroeg een leerlinge van de LJG zich af waarom niet alle meisjes een hoofddoek droegen. Een leerlinge van de Al Kabir die geen hoofddoek droeg ging hier meteen uitgebreid op in en vertelde over het belang van de interne overtuiging en verandering die je moest hebben als je een hoofddoek ging dragen en dat zij daar nog niet aan toe was. Andere vragen gingen over geloof, eten en dagelijkse zaken zoals voetbal of bidden.

naamloos2

Bij de rondvraag aan het einde werd duidelijk dat de meeste leerlingen het interessant vonden en merkten dat we helemaal niet zo verschillend waren. Ze zaten op dezelfde sporten, ze hadden dezelfde hobby’s en kenden veelal dezelfde verhalen. Er werd ook meteen doorgekletst onder de leerlingen over allerlei andere onderwerpen. Al met al is dit zeker voor herhaling vatbaar. De leerlingen van de Al kabir werden door Rene Dotsch, Voorzitter dialoogcommissie LJG, meteen uitgenodigd voor een bezoek aan de LJG. Dit was een mooie eerste stap voor een veelbelovende samenwerking.

Dit artikel verscheen eerder op : http://www.nieuwwij.nl/opinie/joodse-en-islamitische-kinderen-leren-samen-moskee/

Haftara Jom Kippoer

Afgelopen Jom Kippoer mocht ik de Haftara doen in de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam. Hieronder de uitgesproken tekst:

 

Zoals rabbijn Menno ten Brink al besprak in zijn drosje ( praatje) voor Erev Rosh Hashanna gebeuren er tegenwoordig verschrikkelijke dingen in de wereld. Je kan geen krant openslaan, geen tv of computer aandoen zonder te horen over honger, dood en verderf. De hele wereld lijkt in vuur en vlam te staan en miljoenen zijn op de vlucht. Er staat steeds meer marechaussee voor de deur van sjoel en  deze week werd er zelfs nóg een extra hek  rondom het Cheider geplaatst. De meeste mensen trekken zich terug als ze dit horen, gaan in de eigen veilige groep en laten de “enge” buitenwereld niet toe.

De Joodse traditie leert ons echter wat anders. Ahavta lereacha kamocha : houd van je naaste als van jezelf. Je wilt zelf geholpen worden als je het moeilijk hebt, moet je dat dan ook niet voor anderen doen? Juist in tijden van nood? Velen staan hier met de Hoge Feestdagen wel bij stil. Ze kijken naar hun eigen tekortkomingen, vasten, geven misschien een donatie aan een goed doel en…. gaan na het aanbijten gewoon verder met hun oude gedrag.

Volgens de Haftara die we vandaag lezen, Jesaja 57:14-58:14,  is dit niet de bedoeling. We kunnen nu wel een dag braaf vasten, boete doen voor onze zonden, maar wat heeft het voor zin als we daarna weer verder gaan met ons oude gedrag?  Zou Hashem het echt zo belangrijk vinden dat wij een dag niet eten als wij ons de rest van het jaar onze medemensen laten sterven door honger en oorlog?

In de Haftara roepen mensen tot Hashem: Waarom helpt het niet dat wij een dag vasten? Als wij boeten doen, kunt u toch de rest van het werk afmaken? Hashem antwoordt echter door te zeggen: Nee! Zo makkelijk is het niet. De mens heeft een eigen verantwoordelijkheid gekregen en moet die ook nemen.

Nou hoor ik u zeggen: Moeten we niet eerst voor onszelf zorgen? Of: er is zoveel leed in de wereld, dat kunnen wij toch niet allemaal verhelpen? Inderdaad dat klopt, alles kunnen we niet doen. Natuurlijk zijn er grenzen, zeker waar het over onze veiligheid gaat, maar heeft de Tora ons niet geleerd over Tikkoen Olam? Het herstellen van de wereld kan soms klein beginnen. Je kan een brood kopen voor de bedelaar buiten bij de Albert Heijn, een gesprekje aanknopen met een eenzame oude man in een bushalte. Het hoeft niks te kosten, alleen een beetje tijd en energie.

Een andere optie is je inzetten voor dialoog. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat er  veel problemen in deze wereld zijn door onbegrip. Wat een boer niet kent dat vreet hij niet. Bij mijn werk in de dialoog sfeer hoor ik verschillende vooroordelen over joden voorbij komen: we beheersen de wereld, we zijn demonen, we willen alleen maar oorlog. Maar ook wij, ook ik, heb(ben) vooroordelen. Juist die vooroordelen zijn gevaarlijk. Hoe hoger we onze muren bouwen om ons te beschermen tegen wapens, hoe meer kracht de vooroordelen krijgen. Door iemand uit te nodigen bij ons in sjoel of zelfs thuis kan je het gesprek aangaan en proberen deze vooroordelen weg te nemen.

Misschien zou uw bijdrage aan Tikkoen Olam dit jaar kunnen zijn dat u een keer bij een van onze vele dialoogbijeenkomsten komt? Kijk de ander die u zo eng vindt in de ogen. Misschien lukt het ons dan om de wens in de Haftara volgend jaar te vervolmaken: het herstellen van eeuwenoude gebouwen en het genezen van alle mensen. Be Ezrat Hashem…