Mo en Moos in Nijmegen

Zoals de meeste van jullie weten ben ik al 1,5 jaar actief bij Mo en Moos. Bij dit trainee project van de gemeente Amsterdam hebben Joodse en Islamitische Young professionals trainingen gehad over elkaars religie, over de media en nog veel meer. De laatste weken hadden wij vooral les in het geven van trainingen voor verschillende organisaties. Nu was het tijd om de grote wereld in te gaan en te laten zien waar wij zo lang voor geleerd hadden.

Zaterdag 28 februari was dan eindelijk de dag aangebroken dat Soumicha en ik naar Nijmegen mochten gaan. Wij waren uitgenodigd om een initiatief te begeleiden van verschillende moskeeën en synagogen om Islamitische en Joodse leden met elkaar in contact te brengen. De bedoeling was dat wij door een van onze trainingen te geven het ijs zouden breken en de gesprekken in goede banen zouden leiden.

Rob en soumicha

De groep kwam enthousiast binnen. Het bleek een grote en diverse groep, zowel in leeftijd (14-80) als in achtergrond. We begonnen met een oefening “de wind waait voor”. Hierbij vormt zich een cirkel waarbij een iemand in het midden staat.  Diegene noemt iets wat voor hem/haar geldt en hopelijk ook voor anderen in de groep. Iedereen die zich aangesproken voelt door het gezegde staat op en verwisselt van plaats. Als het goed is blijft er daardoor een ander over in het midden, waarna het spelletje zich herhaalt. Dit zorgde voor hilarische taferelen waarbij iedereen half over elkaar heen rolde. Het ijs was dus snel gebroken.

Hierna moesten de deelnemers in kleine groepjes stellingen bedenken die ze wilden bespreken. Soumicha en ik kozen hier vervolgens zes stellingen uit. Stellingen die benoemd werden waren bijvoorbeeld ‘antisemitisme en islamofobie is hetzelfde’. Toen was het tijd voor eten. En zoals altijd, eten verbindt!

nijmegen 3

Na het eten gingen we echt aan de gang. Wij hadden de stellingen op flipovers geschreven die verspreid waren over de ruimte. De deelnemers liepen vervolgens rond en schreven zwijgend hun mening hierover in 1 zin op. Het voordeel hiervan is dat iedereen goed kan nadenken over wat hij/zij zegt. Dit bleek nog lastig omdat een gedeelte van de deelnemers geen Nederlands kon schrijven.Na deze oefening verdeelde men zich in groepjes bij de stelling die hem/haar het meeste aansprak.

nijmegen 2

De avond eindigde met een nagesprek in een kring. Hierbij gaven de deelnemers aan dat ze het geheel als heel positief hadden ervaren maar graag nog wat meer hadden willen discussiëren. Graag wel met onze begeleiding. Dus…the story continues….

Een verslag van de avond staat op : http://www.rlrnijmegen.nl/tweede-joods-islamitische-ontmoetingsmiddag-in-nijmegen/

Advertenties

Lezing Pardes

Op 14 december heb ik een lezing bij Pardes gehouden over gastvrijheid binnen het Jodendom, ter introductie van het nieuwe boek Abrahim/Ibrahim van o.a. Marcel Poorthuis en Leo Mock. Hieronder de tekst van mijn lezing:

Gastvrijheid is een thema dat door de geschiedenis heen altijd al belangrijk is geweest en misschien wel steeds belangrijker wordt. We worden tegenwoordig in de media constant geconfronteerd met verschrikkelijke beelden van oorlog en vluchtelingen. Het is daardoor makkelijk om je in je eigen “veilige” groep terug te trekken en niet meer het contact met de ander op te zoeken.  Hierdoor worden de verschillen echter alleen maar groter. Onbekend maakt immers onbemind. Juist in periodes van onrust moet je in mijn mening “de ander” bij je thuis uitnodigen en het contact leggen.

Het Jodendom heeft een rijk verleden als het gaat om gastvrijheid. Al in de verhalen over Abraham, onze eerste aartsvader, zie je terug dat gastvrijheid een belangrijk is. Kenmerkend voor zijn persoon, is het begrip Chesed wat je kan vertalen als vriendelijkheid of genade. Omdat dit een breed begrip is valt hier veel onder.  Een van de meest essentiele vormen van Chesed is wat mij betreft echter het idee van Tikkoen Olam. Hierbij draait het om het verbeteren van de wereld. Dit kan op grote schaal zoals de klimaattop in Parijs of op kleinere schaal zoals het uitnodigen van je alleenstaande buurvrouw voor een kopje koffie.

Beide aspecten zie je terug bij Abraham. Hij probeert op grotere schaal de wereld te veranderen maar ook zeker op kleinere schaal. Zo heeft hij een open tent met vier ingangen waardoor gasten makkelijk naar binnen kunnen komen en van zijn eten kunnen genieten. Ze hoeven zich hierbij niet te schamen. Bezoekers waren altijd welkom. Die gastvrijheid gold voor iedereen:  Jood of niet Jood. Op het moment dat Abraham de niet Jood wegstuurt omdat deze weigert een dankgebed over de maaltijd te zeggen wordt Abraham hiervoor bekritiseerd door God. Iedereen moet welkom zijn! Deze laagdrempelige manier van gastvrijheid is iets waar iedere Jood ( en niet-Jood) van zou kunnen leren. De Joodse traditie leert ons immers dat we het licht onder de volkeren moeten zijn, een voorbeeld voor iedereen. Door onze eigen deuren open te zetten en vreemden bij ons te verwelkomen kunnen we de wereld een stukje mooier maken.

Dit is echter niet altijd makkelijk. Er heerst momenteel veel angst. De dreiging voor aanslagen is overal aanwezig, de vluchtelingen lijken het land te overspoelen en overal waar je kijkt heerst er gevaar. Als je de media tenminste moet geloven. Het is dan eng om zomaar mensen in je huis of synagoge toe te laten waarvan je de intentie niet kent. Is het wel veilig? Zo niet voor jezelf dan in ieder geval voor je kinderen. Is het wel veilig om een AZC middenin een Joodse buurt te bouwen? Veel vluchtelingen komen immers uit landen waar antisemitisme iets heel normaals is. Is het dan wel veilig om je kinderen, die er orthodox Joods uit zien, er langs te laten fietsen naar school?

Aan de andere kant is de constante aanwezigheid van de marechaussee voor de deuren van Joodse instellingen ook niet echt verwelkomend te noemen. Ik ben actief in de trialoog tussen Joden, christenen en moslims  en neem soms geïnteresseerden mee naar de synagoge. Ze moeten dan dagen van tevoren een kopie van hun paspoort sturen en worden aan de deur nog even extra ondervraagd. Het is helaas nodig maar echt welkom ( of veilig) voelen ze zich niet.

Gelukkig zijn er nog ondanks deze angst nog genoeg ( Joodse) initiatieven die juist wel het contact opzoeken. Zo is er het project Leer je buren kennen van de Liberaal Joodse gemeente waar ik sinds kort deel vanuit maak. Het project is opgezet om de leerlingen van het nabijgelegen ROC een mogelijkheid te geven om contact te leggen met “Joden in het wild”. De leerlingen krijgen de kans om vragen te stellen. Hierbij is geen vraag of stelling te gek. Belangrijk is dat ze zich veilig genoeg voelen om alles te vragen en te zeggen. Hierna kunnen ze  een blik te werpen in de synagoge. Natuurlijk gaan ze niet weg zonder een stukje boterkoek en koffie. Gastvrijheid is geen gastvrijheid zonder eten.

Een ander project waar ik aan meewerk is Mo en Moos. Hierbij krijgen Joodse en islamitische Young professionals een  zeer intensieve training van de gemeente Amsterdam.  Om de twee weken kwamen we op zondagen bij elkaar om vier uur achter elkaar allerlei trainingen te krijgen. Hierbij ging het o.a. om debat training, media training maar ook zeker training in elkaars religie. Een van de krachten van het project is dat de les de ene keer plaats vind in de Liberaal Joodse gemeente en de andere keer in het islamitisch jongeren centrum Argan. Dit zorgt ervoor dat je op plaatsen komt waar je normaal gesproken nooit zou binnen stappen. Ook hierbij is het eten een belangrijke factor. Onze trainers, Chantal Suissa en Cihan Tekeli, zorgen altijd voor heerlijke koosjere Burekas, die zowel bij de moslims als de Joden bekend zijn.

We zijn met dit project ook op bezoek geweest in elkaars gemeenschappen. Zo zijn we allemaal naar de besnijdenis van het zoontje van een van de deelnemers geweest in een orthodoxe sjoel. Er waren nog nooit zoveel moslims naar binnen geweest. Ook hebben de moslims ons deel gemaakt van hun gebed, wat erg indrukwekkend was om te zien.

Bij beide projecten heb ik gemerkt dat de kracht ontmoeting is. Veel mensen hebben nog nooit een Jood in het wild gezien, in ieder geval niet bewust. Hierdoor ontstaan er vooroordelen die niet ontkracht kunnen worden, simpelweg omdat je daar niet de kans toe krijgt. Door iemand of een groep bij je thuis uit te nodigen krijg je de kans iets van jezelf te laten zien. Of dat nou in de Synagoge is of in je eigen huis. Dan kom je er vaak achter dat je veel meer gemeen hebt dan je in eerste instantie kan zien. Dat merk je zeker bij Mo en Moos, waarbij we intussen zo een vertrouwen hebben opgebouwd dat we elkaar alles durven vragen en vertellen. Veel gevoelens en ervaringen blijken we gemeenschappelijk te hebben.

Hoewel dit soort projecten erg belangrijk zijn op kleine schaal, is het ook erg belangrijk om positief in de media te treden met dit soort verhalen. De media pikt vaak de negatieve verhalen eruit, zoals het protest van wat Joodse bewoners in Buitenveldert tegen de komst van een AZC middenin de Joodse wijk. Het is natuurlijk ook belangrijk om alle verhalen te laten zien, maar laat dan ook de positieve kanten zien. Wij zijn met de Liberaal Joodse gemeente Amsterdam al twee keer langs de vluchtelingen in de Havenstraat gegaan om daar een feestje te bouwen. De initiatiefnemers vonden het belangrijk om de vluchtelingen duidelijk te maken dat zij hier welkom zijn. Ook of zelfs vooral door de Joden. Dit verhaal heeft wel in de Volkskrant gestaan maar de aandacht hiervoor was aanzienlijk minder dan voor het negatieve verhaal.

Al met al is het denk ik belangrijk om ons te blijven realiseren hoe belangrijk het is om een open en gastvrije houding te hebben ten opzichte van de ander. De Joden worden nou eenmaal onder de loep gelegd van de pers en juist daarom is het essentieel om het goede voorbeeld te blijven geven, ook of misschien wel juist in moeilijke tijden. Als we ons door angst laten leiden segregeert de samenleving alleen maar meer

Mo en Moos

Mijn hele leven ben ik al geïnteresseerd in diversiteit. Tijdens mijn jeugd in Amsterdam Zuidoost kwam ik in contact met mensen van verschillende religies en afkomsten. Dat intrigreerde me altijd al. Iedereen had zijn eigen gewoontes, of het nou ging om eten, etiquette, de verhouding man/vrouw of religie. Het viel me echter op dat niet iedereen zo flexibel met elkaar om ging als bij mij in de buurt. Als ik naar mijn familie in Amersfoort ging merkte ik dat er daar in de buurt toch wat gekker gekeken werd naar mijn buitenlandse vriendinnetjes. Andersom merkte ik dat bij sommige vriendinnetjes thuis het veel minder normaal was om als meisje een discussie te voeren met de mannen in het gezin. Dit vond ik al vanaf jonge leeftijd ongemakkelijk.

Zodra ik oud genoeg was heb ik mij ingezet voor diversiteit. Dit kon zowel op microniveau zijn, zoals mensen van verschillende religies bij mij thuis uitnodigen, als macroniveau zoals meewerken aan projecten zoals “Gelijk is gelijk?!” van Diversion. Een jaar geleden zag ik op internet de oproep voorbij komen voor Mo en Moos, een project waarbij Joodse en islamitische Young professionals ( 25-35 jarigen) met elkaar in contact werden gebracht. Het doel van het project was om jonge toekomstige leiders van de diverse gemeenschappen bij elkaar te brengen en samen te werken aan een betere samenwerking in Amsterdam. Ik werd meteen erg enthousiast.

Na de sollicitatieprocedure konden we van start gaan. Het werd al snel duidelijk dat we een diverse groep hadden: religieus en seculier, vrijgezel en getrouwd, Nederlands tot Egyptisch. Ook onze beroepen waren uiteenlopend. Van acteur tot docent tot politicus. Wat mij meteen opviel was dat maar een van de moslima’s een hoofddoekje droeg. De andere moslima’s noemden zich gedeeltelijk seculier maar ook sommige religieuze moslima’s droegen geen hoofddoek. Het was interessant om te horen wat hun beweegredenen waren om het wel of niet te dragen. Zo gaf de moslima die wel een hoofddoekje droeg aan dat dit vooral was voor haar eigen bescherming. Dat het voelde alsof ze een grens tussen haar en mannen legde. Niet zozeer voor haar fysieke bescherming maar meer dat het haar weerhield om op een seksuele manier met mannen om te gaan.

De trainingen waren behoorlijk intensief. We werden onder andere getraind in het goed omgaan met de media en het goed omgaan met discussies. Het interessantste vond ik echter het leren van elkaars religies. Ik dacht dat ik door mijn achtergrond in religiestudies goed op de hoogte was van de islam maar mijn ogen zijn echt geopend. Zo moesten we een oefening doen waarbij we een stapel uitspraken kregen en deze moesten linken aan het jodendom of de islam. Zo kwamen we tot de conclusie dat zowel het Jodendom als de islam vindt dat religie iets tussen jou en God is en dat je dus niet een ander hiertoe kan dwingen. Heel mooi.

Wat mij wel opviel was dat de groep zich in de vrije tijd snel opsplitste in een mannen kant en een vrouwen kant. Dit werd vooral tijdens het studieweekend afgelopen mei erg duidelijk. Tijdens het vaste programma is iedereen gemixt maar in de pauze trokken de mannen en vrouwen al snel naar elkaar toe, veel meer dan ik in andere groepen heb meegemaakt. De mannen gingen apart naar het strand en de vrouwen gingen bowlen. Hoewel ik dit in het begin storend vond, merkte ik ook dat ik op een andere manier kan communiceren als ik alleen met de vrouwen ben. Het geeft een meer laagdrempelige manier van contact. Een van de vele dingen die ik nu al geleerd heb van mijn Mo en Moosjes. Ik kan niet wachten om nog meer te leren.

Dit artikel verscheen eerst op : http://www.hagar-sarah.nl/2015/07/hagar-sarah-mo-en-moos/

Mo en Moos

Zoals ik in mijn vorige stukje al schreef ben ik al mijn hele leven geïnteresseerd in diversiteit. Toen ik op Facebook een oproep zag om deel te nemen aan een dialooggroep van Joodse en islamitische young professionals genaamd Mo en Moos raakte ik dan ook meteen erg enthousiast.

In de oproep werd duidelijk dat ze op zoek waren naar jonge toekomstige leiders die graag wilden werken aan een beter samenwerking tussen de twee groepen in ons Mokum, Amsterdam. De ‘ander’ moest hierbij bereikbaar worden, alleen een appje of telefoontje van je verwijderd zijn.

Na een strenge selectieprocedure maakten we in oktober voor het eerst kennis met elkaar in een café. Een groep van twintig jongeren tussen de 25 en de 35 jaar met verschillende achtergronden. Het werd meteen duidelijk dat het een erg diverse groep was: acteurs, leraren, politici en vele anderen. Ook was de een streng religieus en de ander noemde zich juist seculier. Op het eerste gezicht was de enige overeenkomst dat we ons allemaal wilden inzetten voor de dialoog. We hadden daarbij een sterke mening over hoe die vervolgens bereikt moest worden.

De trainingen begonnen even daarna. Duidelijk werd dat voor we konden beginnen er regels moesten komen. Er was van verschillende kanten weinig vertrouwen in een goede afloop en we hoopten door duidelijkheid te stellen over wat wel en niet toelaatbaar was dit beter te laten verlopen. Discussie, zeker over Israël, was de eerste paar weken streng verboden. Eerst moesten we elkaar beter leren kennen en gaan vertrouwen. Gelukkig hadden we twee erg ervaren en bevlogen trainers die de ontmoetingen in goede banen konden leiden.

Nou dat is een ding waar ze zeker in geslaagd zijn. De afgelopen maanden hebben we elkaar ongeveer twee keer per maand voor vier uur achterelkaar gezien in zeer intensieve, interessante trainingen. We hebben daarbij gelachen, geschreeuwd en zelfs gehuild. Vooral de interviewtraining was heel heftig. Veel verhalen over onze jeugd, onze plek in de samenleving en je altijd ‘de ander’ voelen waren voor ons allemaal herkenbaar. We bleken veel met elkaar gemeen te hebben. We hadden tot onze verbazing meer overeenkomsten dan verschillen. Hierdoor zijn we een erg hechte en intieme groep vrienden geworden die elkaar constant berichten en hilarische filmpjes sturen in een Whatsappgroep.

We zijn zelfs zo hecht geworden dat toen het tijd was om de moeilijke discussies aan te gaan, zoals over Israël, dit helemaal goed is gegaan. Hoewel de emoties bij sommigen erg opliepen bleef iedereen respectvol en liepen de meesten weg van de discussie met een tevreden gevoel. Ikzelf heb van de discussies ook veel geleerd en heb hier meer respect voor de andere standpunten gekregen. Dit geldt ook voor de discussie over bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting. Hoewel ik het niet altijd eens ben geworden met de ander snap ik door de manier van communicatie en het respect wat ik heb voor de groep wel beter waarom ze denken wat ze denken.

Over een paar weken trekken we met onze groep de wereld in. We gaan dan scholen, bedrijven en andere plaatsen af om te vertellen over onze ervaringen met diversiteit. Daarnaast hebben we nog een aantal andere spannende activiteiten gepland maar die houden we nog even geheim. Ik kan niet wachten om met mijn lieve vrienden deze stap te ondernemen. Ik heb er alle vertrouwen in dat we samen alle moeilijkheden die we ongetwijfeld zullen tegenkomen aankunnen en ben erg trots dat ik deel mag maken van deze fantastische groep mensen.

Dit stuk verscheen eerder op Nieuw Wij